Historia festiwalu to historia sukcesu wszystkich, którzy są z nim związani, przykład i dowód na to, że małe środowisko może wykreować niepowtarzalną i unikalną na mapie kulturowej Polski imprezę artystyczną, która zarówno pod względem zasięgu terytorialnego jak i poziomu artystycznego należy do przodujących przedsięwzięć tego typu w kraju.

Jeden z największych Festiwali Kolęd w Polsce debiutował w roku 1994 jako impreza regionalna.

Źródłem Festiwalu byli młodzi ludzie, zrzeszeni przy Parafii Św. Trójcy w Będzinie. Wówczas powstał pomysł zorganizowania imprezy kulturalnej o charakterze konkursowym. Powołano w tym celu Biuro Organizacyjne, którym do dziś kieruje Ks. Piotr Pilśniak – pomysłodawca i Dyrektor Festiwalu.

Pierwsza edycja rozpoczęła się w 1995 roku. Udział wzięło wówczas 102 zespoły zgłoszone w obrębie województwa śląskiego (katowickiego) i reprezentowali ośrodki parafialne, szkoły podstawowe i średnie oraz domy kultury. Udział kilkunastu zespołów z innych części Polski wskazywał na trafność inicjatywy.I takie były początki!

Kolejne edycje przynosiły wiele zmian, które zaowocowały rozwinięciem się Festiwalu na skale Ogólnopolską. W następnym roku zainteresowanie Festiwalem znacząco wzrosło. Zwiększył się również jego zasięg terytorialny.

II edycja w 1996 roku zgromadziła 220. wykonawców, co wymusiło dwuetapowy jego przebieg. Od tego roku wprowadzone zostały eliminacje. Rozegrano je w ośmiu rejonach: Będzinie, Bytomiu, Częstochowie, Jaworznie, Katowicach, Piekarach Śląskich, Rybniku i Zabrzu. Do finału zakwalifikowało się, podobnie jak w pierwszym roku, niewielu ponad 120. wykonawców. Wypada zaznaczyć, że taka a nie inna liczba finalistów jest limitowana czasem finałowych przesłuchań.

Trzecia edycja wzbudziła jeszcze większe zainteresowanie. Do końca listopada 1996r. na adres Biura Organizacyjnego napłynęło 280 zgłoszeń. Po przeliczeniu okaząło się, że w 1997 roku festiwal zgromadził 7 tyś. Wykonawców. Poszerzyła się również "mapa festiwalowa". Doszły następujące ośrodki : Kielce, Łódź i Radom. Równolegle podczas III Ogólnopolskiego Festiwalu ogłoszony został, przez Wydział Kultury Urzędu Miejskiego w Będzinie, konkurs kompozytorski na nową kolędę lub pastorałkę.

IV Ogólnopolski Festiwal Kolęd i Pastorałek zgromadził aż 628 zgłoszeń, co jest swego rodzaju eksplozją zainteresowania tym przedsięwzięciem. Zwiększył się jednocześnie zasięg terytorialny Festiwalu, po raz kolejny potrzebne były eliminacje, które odbyły się już w 19. miastach Polski: Będzinie, Bielsku-Białej, Bytomiu, Częstochowie, Katowicach, Leśnicy, Łodzi, Kielcach, Krakowie, Olkuszu, Olsztynie, Poznaniu, Pszczynie, Raciborzu, Radomiu, Rudzie Śląskiej, Rybniku, Tarnowskich Górach i Zielonej Górze. Eliminacje spotkały się z zainteresowaniem lokalnych społeczności i w wielu miejscach stały się samodzielnymi wydarzeniami kulturalnymi. Podczas trwania tej edycji Festiwalu zostały wydrukowane dwa zeszyty Kolęd (na chór mieszany i wersje solowe), które zostały nagrodzone i wyróżnione podczas ogłoszonego konkursu  kompozytorskiego. Publikowane kolędy i pastorałki były efektem I Ogólnopolskiego Konkursu Kompozytorskiego. Jury spośród 104 wybrało 6 laureatów, których utwory zostały nagrodzone.

V edycja Festiwalu, która odbyła się w roku 1999 potwierdziła, poprzez zgłoszenie ponad 600 wykonawców, swoją rangę.  Z roku na rok przybywa wykonawców i wzrasta ich poziom

VI edycja Festiwalu w roku Wielkiego Jubileuszu Chrześcijaństwa zgromadziła aż 670 podmiotów wykonawczych, co najlepiej ilustruje rzeczywistą potrzebę wszystkich tych, którzy pragną podzielić się radością śpiewania kolęd.

VII edycja odbyła się w roku 2001 w eliminacjach odbywających się w 20 rejonach w całej Polce wzięło udział ponad 700. wykonawców. Pierwszy raz uczestniczyli w nich także Polacy mieszkający na Ukrainie.

Od VIII edycji Festiwalu w roku 2002r. organizatorem został Wydział Duszpasterstwa Dzieci i Młodzieży Kurii Diecezjalnej w Sosnowcu i Urząd Miejski w Będzinie. Do tej edycji zgłosiło się 820. wykonawców, którzy rywalizowali w 23. rejonach eliminacyjnych na terenie całego kraju i na Ukrainie, od Olsztyna po Zieloną Górę.

Do IX edycji, która odbyła się w roku 2003 przystąpiło blisko 1.100. wykonawców z całej Polski i z Ukrainy. Coraz większa liczba zgłoszeń i to nawet z odległych zakątków Polski, świadczy o wzrastającym zainteresowaniu Festiwalem, który z imprezy lokalnej, poprzez regionalną stał się szybko konkursem ogólnopolskim. W eliminacjach wystąpiło łącznie 15,5 tyś osób. Zgłaszają się coraz ciekawsze zespoły i prezentują z roku na rok ciekawszy repertuar.

Festiwal jest konkursem, w którym nie stawia się żadnych barier dotyczących wykonawców. Stąd też ich pochodzenie jest bardzo różne.

X edycja konkursu i uczestnictwo 1.200 wykonawców  stało się dla organizatorów powodem do wielkiego zadowolenia lecz także stanowi wyzwanie do jeszcze lepszej i sprawniejszej organizacji.

Obecnie eliminacje do Festiwalu  odbywają  się w 25. ośrodkach na terenie całego kraju i w Równem na Ukrainie.

Przez dziesięć lat Festiwal wpisał się już w kalendarz wydarzeń kulturalno-religijnych nie tylko naszego regionu, ale prawie całego kraju.

Niemożliwym byłoby zorganizowanie tak dużego przedsięwzięcia w którym wzięło udział kilkanaście tysięcy uczestników, gdyby nie życzliwość wielu ludzi dobrej woli.

Dziękujemy WSZYSTKIM  za tak głębokie zrozumienie idei i przesłania Festiwalu oraz bezinteresowne jego wspieranie.

Wioletta Adamczyk